Futbol, milyonlarca insanı peşinden koşturan, en zor ve sert iklim şartlarında dahi statlara çeken, güzel olduğu kadar da dürüst ve üstün teknikte oynandığında kalitesi artan ve tartışılmaz hale gelen bir spor dalı olmuştur. Ülkemizde futbol kulüpler dışında okullara da taşınarak yaşamın bir parçası halini almaya başlamıştır.
Spor büyüme çağındaki çocuklar için hem bedensel sağlık ve fiziksel gelişme yönünden hem de iyi bir kişilik oluşması ve ruh sağlığı bakımından yararlı ve gereklidir. Sporun bahsedilen yararlarını sağlaması için aileler tarafından çocuğa uygun destekler verilmelidir. Bu desteklerin içersinde de beslenme aile tarafından yönetilebilecek en önemli unsurdur. Çocuğun sağlıklı gelişmesi ve sporun yararlarından faydalanabilmesi için düzenli bir beslenme programı uygulaması gerekmektedir. Yetersiz veya dengesi iyi planlanmamış, spor dalına uygun olmayan beslenme ile çocuk ve gençlerin sağlıklı bir gelişim süreci geçirmeleri mümkün değildir.
Düzenli egzersizler metabolizmayı hızlandırarak ve düzenleyerek depolanan yağ, yani günümüzün hastalığı olan şişmanlık, obezite, şeker hastalığı, diğer metabolik hastalıklar ve sistemlere ait hastalıkları önlemektedir. Düzenli egzersizin bedensel gelişim yararları yanında, dirençli bir sinir sistemi ve streslerden uzaklaştırıcı etkisi de bulunmaktadır. Çünkü egzersiz bedendeki çeşitli hormonların salgılanmasını ve dengesini düzenlemektedir. Bunun sonucunda iyi bir bedensel gelişim, sağlıklı beden ve kişinin kendisini iyi hissetmesi, iyi bir psikolojik durum sağlanmaktadır.
Çocuklarımıza sağlıklı, mutlu ve başarılı yarınlar dileklerimle sevgi ve saygılarımla.
Prof. Dr. Aysel PEHLİVAN
Beslenmenin Önemi Nedir?
Vücut organlarının canlı kalabilmesi, çalışabilmesi, büyüme, sağlıklı kalma ve günlük yaşamın devamı için beslenme gereklidir.
Çocuk Beslenmesi Yetişkinlerden Farklımıdır?
Çocuk beslenmesinde ana amaç, büyümeyi ve gelişmeyi sağlamak, sağlıklı zihinsel ve bedensel fonksiyonlar için gerekli besinlerin yeterli verilmesidir. Bu nedenle çocuklarda, vücut ağırlığı kilogramı başına günlük besin ihtiyacı erişkinlerden daha fazladır. Yürüme ya da koşma ve diğer spor aktiviteleri dâhil olmak üzere spor aktiviteleri sırasında çocuklar ergen ya da erişkinlerden daha fazla enerjiye ihtiyaç duyarlar.
Enerji ihtiyacı ne demektir?
Gün boyunca diş fırçalamadan, koşmaya kadar yaptığımız her hareket enerji ile gerçekleştirilir. İstirahat halinde bile, kalp, beyin, sinir sistemi gibi iç organların çalışması için enerji gereklidir. Birimi kilokalori ( kkal ) ya da kiloJul (kj) olan enerji, besin öğelerinden sağlanır.
Bireyin günlük gerekli enerji harcaması, günlük enerji ihtiyacını da belirlemektedir. Normal insanlarda enerji ihtiyacı, bazal metabolizma ( organ ve sistemlerin çalışması için gerekli ), günlük bedensel hareketler için gerekli enerji ve besinlerin termik etkisi (besinin sindirimi için enerji harcaması) eklenerek bulunmaktadır. Sporcularda buna spor için harcanan enerji de eklenmektedir.
Enerji ihtiyacı yaş, cinsiyet, vücut yapısı, bileşimi, sportif aktivite, çevresel koşullar gibi çeşitli etkenlere bağlı olarak kişisel farklılıklar gösterir.
İnsan Vücudunda Enerji Ne Şekilde Kullanılır?
İnsan vücudu enerjiyi iki ayrı yoldan kullanır. Anaerobik yol, oksijene ihtiyaç olmadan enerji üretimi, kısa süreli yüksek şiddetli aktivitelerde kullanılan yoldur (6sn ile 45 saniyeye kadar maksimal çalışmalarda). Anaerobik çalışmalar yüksek kalp atımına, şiddetli kas kasılmalarına sebep olur. Kısa süreli hızlı koşular içeren tüm kolektif çalışmalar, atletizmde kısa mesafe koşuları, maksimal ağırlık kaldırma gibi çalışmalar anaerobik çalışmalar olarak adlandırılır. Aerobik yol ise; büyük kas gruplarının kullanıldığı, düşük veya orta şiddette, uzun süreli (3dakikadan daha uzun) aktivitelerde kullanılan yoldur. Bunlar yürüme, jogging, koşma, dans, bisiklet, yüzme gibi aktivitelerdir. Futbolda ise iki enerji sistemi birlikte kullanılmaktadır.
Tüm Besinlerin Enerjileri Aynımıdır?
Yediğimiz yiyeceklerin her biri farklı enerji verir, dolayısıyla farklı kaloriye sahiptir. Alınan yiyeceklerin sindirimi, emilimi ve enerji oluşumu için harcanması (metabolizma) gereklidir. Vücudunuz yiyeceklerden gelen enerjiyi alabilmek için sindirim işlemi ile besinleri karbonhidratlar, proteinler, yağlar, mineraller, vitaminler ve su gibi bileşenlerine ayırmak zorundadır. Bu bileşenler daha sonra kan dolaşımına katılır ve tüm vücuda dağılır. Günlük yediğimiz besinler içinde yer alan bu bileşenlere besin öğeleri denilmektedir. Tablo 1 ‘de besin öğeleri ve enerji değerleri görülmektedir.