Günlük enerji ihtiyacını nasıl hesaplayabiliriz?
Günlük toplam enerji ihtiyacının belirlenebilmesi için birçok direkt ve endirekt yöntemler vardır. Güncel yaşamda endirekt hesaplama yöntemleri kullanılmaktadır. En sıklıkla kullanılan formül ise; kişinin vücut ağırlığı ile enerji harcama miktarını çarparak günlük enerji gereksinimi bulunur. Her yaş grubu için ayrı hesaplama formülleri geliştirilmiştir.
Çocukların enerji tüketimi nasıl hesaplanır?
Çocuk sporcuların enerji ihtiyaçları için bilinen gerçek erişkinlerden farklı olduklarıdır. Yürüme ve koşmadaki enerji miktarı çocuklarda, kg başına vücut kitlesi hesaplandığı zaman anlamlı bir şekilde adölesan (Ergenlik Çağı) ve yetişkinlerden, daha yüksektir. 7 yaşındaki çocuk aynı hızda hem koşmada hem de yürümede bir genç erişkinden en az kg başına %25–30 daha fazla enerjiye ihtiyaç duyar.
Çocuklarda enerjinin göreceli savurganlığının ana sebebi agonist ve antagonist kas grupları arasında gereken koordinasyonun eksikliğidir. Yürüme ve koşma esnasında çocukların antagonist kasları, özellikle hayatın ilk 10 yılında, agonist kaslar kontraksiyon yaptığı zaman yeterli bir şekilde gevşeyemez gibi gözükürler.
Bu durum kontraksiyon olarak isimlendirilir ve ekstra metabolik enerji gerektirir. Çocuklar, adölasan ve erişkinlere göre metabolik olarak daha az ekonomi yapar. Yüksek metabolik harcamanın diğer bir sebebi de hızlı yürüme frekansından kaynaklanan biomekanik olarak enerji harcamadır. Aşağıda çocuklarda vücut ağırlığının her kilogramı başına gerekli olan enerji miktarı verilmiştir. Bu değerleri vücut ağırlığı ile çarparak günlük enerji ihtiyacı bulunabilir.
Örneğin: 8 Yaşında 35 kg bir çocuğun günlük enerji ihtiyacı = 35 x 67 = 2345 kkal/gün
Ergenlik çağındaki çocukların enerji tüketimini nasıl hesaplanır?
Ergenlik dönemine ait enerji ihtiyacını belirleyebilmek için aşağıdaki formülü kullanılabilir.
*Bazal Metabolizma Hızı, ** Vücut Ağırlığı ***Fiziksel aktivite standardı
Örneğin:14 Yaşında 55 kg erkek bir ergenin günlük enerji ihtiyacı 32,5xAx1,78 = 32,5 x 55 x 1,78 = 3182 kkal/gün
Eğer ergen sportif aktivite olarak futbol oynuyorsa, sportif aktivite için gerekli enerji hesaplanır ve günlük enerjiye eklenir.
Futbol oyunu için enerji: Genelde oyunlarda 6,9 kkal/kg x vücut ağırlığı x saat Maç: 10 kkal/kg x vücut ağırlığı x saat
Örneğin; çocuk günde 1.5 saat futbol antrenmanı yapıyorsa; 55 kg x 6,9 kkal x 1,5 saat = 569 kkal
(Çocuğun antrenmanı için gereken enerji ihtiyacı)
Sporcu gencin toplam günlük alması gereken enerji ihtiyacı, bulunan kalori değerlerinin toplamı belirler. 3182 + 569 =3751 Kkal
Günlük Enerji İhtiyacını Karşılayan Besin Öğelerinin Alınma Oranı Nasıl Olmalıdır?
İyi planlanmış dengeli bir beslenmede enerjimizin besin öğelerine dağılım oranları karbonhidrat, %50-70 ( 6/10 )oranında, protein, %10-20 ( 1/10 ) oranında, yağ, %20-30 ( 3/10 )oranında oluşturmalıdır.
Toplam Günlük Enerji Karşılığı Karbonhidrat-Protein ve Yağ Miktarı Nasıl Belirlenir? Dengeli Beslenme Nasıl sağlanır?
Günlük ihtiyacımız olan besin öğelerinin yeterli ve istenen oranlarda alınmasına dengeli beslenme diyebiliriz. Aldığımız enerji ile sarf ettiğimiz enerjinin dengeli olma halidir.
Kişinin günlük aldığı besinlerin kalori, karbonhidrat, protein, yağ karşılığı değerleri ile alması gereken günlük kalori, karbonhidrat, protein, yağ ihtiyacı değerleri denk olmalıdır Bu kural vitaminler, mineraller ve su için de geçerlidir. Miktarlar kişinin yaşı, cinsiyeti ve sağlık durumuna göre günlük alınması önerilen makro ve mikro tüketim sınırları arasında olmalıdır.
Ölçümler bilimsel araştırmalardan derlenen kitap ya da elektronik ortamda bulunabilir. Bu değerlerden birinin yaklaşık benzer olmaması beslenme planının eksik yapıldığını göstermektedir. Fazla veya eksik alımlarda o besin öğesini içeren besinlerde değişiklik yapılarak denge sağlanır. Futbol İçin yukarıda belirtildiği gibi enerji veren besin öğelerinin günlük enerji karşılığı alım oranları:
Karbonhidrat % 55-65 Protein %12-15 Yağ < %30
1. Günlük karbonhidrat ihtiyacının belirlenmesi:
Günlük toplam kalori ihtiyacının % kaçının karbonhidrattan gelmesi gerektiği belirlenen orana göre hesaplanır ve 4’e bölünerek kaç gr karbonhidrat alınması gerektiği bulunur.
( 1g karbonhidrat yanması sonucu 4 kkal açığa çıkar)
Günlük karbonhidrat (gr) ihtiyacı = Günlük karbonhidrattan gelen kalori / 4 3751 kkal x %60 = 2250 kkal / 4 = 563gr
Ya da günlük vücut ağırlığı kilogramı başına verilen karbonhidrat gram miktarı, vücut ağırlığı ile çarpılarak günlük ihtiyaç miktarı belirlenir. Toplam enerji ihtiyacının % kaçına denk geldiği de belirlenebilir.
Kürekçinin kilogram başına 10 g karbonhidrat alması uygun ;
55 kg x 10 = 550 g x 4 = 2200 kkal
2200 / 3751 x100 = %59
2. Günlük protein ihtiyacının belirlenmesi:
Günlük toplam kalori ihtiyacının % kaç kalorinin proteinden gelmesi gerektiği oranına göre kalori olarak hesaplanır ve 4’e bölünerek kaç gr protein alınması gerektiği bulunur.
(1 g protein vücutta yanınca 4 kkal açığa çıkar)
3751 kkal x % 13 = 488 kkal / 4 = 122 gr
Ya da günlük vücut ağırlığı kilogramı başına verilen protein gram miktarı, vücut ağırlığı ile çarpılarak belirlenir. Toplam enerji ihtiyacının % kaçı olduğu da belirlenebilir.
55 kg x 2.2 g = 121 g x 4 = 484 kkal
484 / 3751 x100 = %12,9
3. Günlük yağ ihtiyacının belirlenmesi:
Günlük toplam kalori ihtiyacının % kaç kalorinin yağdan gelmesi gerektiği oranına göre kalori olarak hesaplanır ve 9’a bölünerek kaç gr yağ alınması gerektiği bulunur.
(1 g yağ vücutta yanınca 9 kkal açığa çıkar)
3751 kkal x % 27 = 1013 kkal / 9 = 113gr
Ya da günlük % 100 enerji ihtiyacından karbonhidrat ve yağdan gelen % enerji çıkarılarak belirlenebilir.
%100- (%60 + %13) = 27 % olarak belirlenir.
Öğünlerdeki Ortalama Kalorinin Nasıl Belirlenir ?
Günlük alınması gereken kalori, protein, karbonhidrat, yağ öğün sayısına bölünerek her bir öğündeki miktarları belirlenir.
Öğündeki ortalama toplam kalorinin belirlenmesi = Günlük kalori / Günlük öğün sayısı
Her öğündeki ortalama protein miktarı = Günlük protein gram miktarı / Günlük öğün sayısı
Her öğündeki ortalama karbonhidrat miktarı = Günlük karbonhidrat gram miktarı/ Günlük öğün sayısı.
Günde en az 4-5 öğüne dağıtılması gereken doğru beslenme planı, beslenme piramidi yardımıyla yapılabilir. Her ana öğünde her besin grubundan en az bir besinin bulunması tavsiye edilmektedir.
Günlük enerji, kahvaltıda %20, öğle ve akşam yemeklerinde %25, ara öğünlerde de %15 olmak üzere bölünerek alınabilir. Bir günde 5-7 küçük miktarlardaki öğün, 2-3 büyük miktardaki öğüne göre günlük performansın artması ve vücut yağının az olması yönünden tercih sebebidir. 2.5 –3 saatlik yemek sonrası hazım etme zamanı için süre olmalıdır. Fakat yapılan araştırmalarla, günlük gerekli besinlerin alınmasının zamanından daha önemli olduğu bildirilmektedir.