Beslenme piramidi nedir?
Günlük enerji harcamasını karşılayan karbonhidratlar, protein, yağ ve enerji oluşumunda gerekli olan vitaminler ve minerallerin sağlanması için yenen besinlerin porsiyonları pratik ölçülebilir olmalıdır. Beslenme piramidinden bu şekilde yararlanılabilir. Bu yol pratik olduğu için uygulanması kolaydır ve önerilir. Aksi halde tüm yenilen besinler gram olarak tartılıp içerikleri belirlenebilir, fakat bu yolun uygulanması zordur. Sağlıklı yaşam için piramidin tabanını oluşturan yiyeceklerden bol miktarda tüketirken, tepesindekilerden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
Sağlıklı Beslenme Piramidi
Sağlıklı beslenebilmeniz için 6 ana grup yiyecek ile hazırlanmış bir besin piramidinden yararlanırız. Yaş grubumuza, yaşam tarzımıza göre ihtiyacımız olan kalori grubunu seçerek hangi ana gruplardan ne kadar günlük tüketimde bulunmamız gerektiğini bulabiliriz.
Çocuk ve Adölesanlar İçin uygun Olan Beslenme Piramidi
Çocuğun ve ergenin günlük enerji ve besin öğeleri gereksiniminin karşılanması büyüklerden daha önemlidir. Çocuk aldığı besinlerden günlük yaşam enerjisi dışında büyümeyi, gelişmeyi de sağlamalıdır. Bu nedenle çocuklardaki enerji gereksinimi büyüklerden farklıdır. Onların vücut ağırlığı başına düşen enerji ihtiyaçları büyüklerden yaklaşık iki kat fazladır. Bunun için aşağıdaki beslenme piramidi iyi bir rehberdir. (Kaynak: Aslan D.,Yeşildal N.,Sted,Cilt 12, sayı 10, 388, 2003)
Beslenme piramidini nasıl kullanırız?
Beslenme ile ilgili bilim adamları tarafından en çok kabul gören ve bizim ülkemizin beslenme tarzına uygun beslenme piramidinde; en çok tüketmemiz gereken SU’dur, sonra tahıl grubundan gelen besinler, daha sonra sırasıyla, sebze grubu, meyve grubu, süt grubu, et grubu ve en az yenilmesi gereken yağ ve şeker grubu besinler gelmektedir.
Ayrıca çocuklar ve adölesanlar (ergenlik dönemi) için uygun olan bir beslenme piramidi verilmektedir. İki piramitte de günlük diyette doğal, taze, vitamin ve mineral içeriği fazla olan, yağ oranı düşük ve daha çok doymamış yağları içeren günlük enerji dengesini sağlayacak besinler tercih edilmelidir. Mevsime ve evinizdeki mevcut malzemeye, alışkanlıklarınıza, damak zevkinize göre gruplarda bulunan besinlerden herhangi biri seçilebilir. Tüketilecek yiyeceklerin günde en az 3-4 öğüne dağıtılması gerekir.
Besin gruplarından günde kaç porsiyon tüketilmelidir?
Besinlerin porsiyon miktarları ne kadardır?
Yemeniz gereken besinlerin porsiyonları pratik ölçülebilir olmalıdır, Ek 1 ‘de yiyeceklerin 1 porsiyonlarının ölçüsü verilmiştir. Mevsime ve evinizdeki mevcut malzemeye göre herhangi birini seçebilirsiniz.
Besin gruplarının bir porsiyonunun içerdiği enerji, karbonhidrat, protein ve yağ miktarı nedir?
Diyet planlamada kullanılan temel besin gruplarının değişim listesi ve bir porsiyonunun içerdiği enerji, karbonhidrat, protein ve yağ miktarları aşağıda verilmektedir.
Günlük bir mönüde porsiyon miktarına göre değerlendirme örneği
Hesaplamalar gün boyu yenilenler aynı yazılarak yapılmalıdır.