Yazı Boyutu   Yaz spor okulları ile çocukların benlik saygısı arasındaki ilişki... Tarih : 05.01.2010 - 07:52:38

Özet

Bu çalışmanın amacı, sporun özsaygı üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktır. Bu nedenle haftada 3gün, 6 saat olan ve bir ay süren futbol spor okulu ile, 15 tam gün çeşitli spor branşlarını içeren (futbol, tenis, basketbol) yaz spor okulunda gerçekleştirilen spor etkinliklerin çocukların benlik saygısı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma Bursa spor ve Mako spor kulübü futbol yaz okuluna devam eden yaşları 9-12 arsında değişen 86 erkek, Uludağ üniversitesi spor kulübü bünyesinde yaşları 8-12 arasında değişen, 46 öğrenci üzerinde yapıldı. Öğrencilerin benlik saygısını belirlemek üzere “Coopersmith’in Benlik Saygısı Ölçeği ön test ve son test olarak uygulandı. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS paket programında yüzdelik değişim(ön test-son test /ön test*100) eşli paired ttesti uygulandı. Yaz spor okulu öğrencilerinin ön test ve son testlerinden elde ettikleri genel benlik saygısı, sosyal benlik saygısı, akademik benlik saygısı puanları arasında istatistiksel olarak p<0.005 düzeyinde anlamlı bir fark saptanmıştır. Araştırmaya katılan spor okulu öğrencilerinin ön test ve son test toplam puanları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak p<0.05 düzeyinde anlamlı bir fark saptanmıştır.

Yaz okullarına giden öğrencilerin yaz okulları ayrı olarak değerlendirildiğinde, Uludağ üniversitesi spor kulübü yaz spor okulu öğrencilerinin ön test ve son testlerinden elde ettikleri genel benlik saygısı, ön test ve son test toplam puanları ile yalan maddelerine ilişkin ölçek karşılaştırıldığında istatistiksel olarak p<0.005 düzeyinde anlamlı bir fark saptanmıştır. Branşa özgü yaz spor okulu (Futbol) öğrencilerinin ön test ve son testlerinden elde ettikleri sosyal benlik saygısı, akademik benlik saygısında ön test ve son test toplam puanları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak p<0.005 düzeyinde anlamlı bir fark saptanmıştır. Uludağ üniversitesi spor kulübü yaz spor okulu öğrencileri ile spor kulüpleri (Bursa spor ve Mako spor) bünyesinde açılan yaz futbol okulu öğrencilerinin ön test ve son testlerindeki toplam puanları karşılaştırıldığında son testte genel benlik saygısı Uludağ üniversitesi spor kulübü yaz spor okulu öğrencileri lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur p<0.05.

Sonuç olarak spor yapma alışkanlığının az olduğu ülkemizde yaz ve kış spor okulu gibi uygulamalar çocukların spor yapma alışkanlığını arttıracak, aynı zamanda onların benlik saygısının da yükselmesine neden olacaktır.

Nimet Haşıl Korkmaz

Giriş

Bireyin kendi benliğine yönelik olumlu tutumu ve bireyin kendini sevmeyi, yeterli görmeyi, kendini bireysel farklılığı ile kabul etmeyi kapsayan özsaygı, bireyin yaşamında karşılaşacağı olaylarla baş etmede önemli bir kişilik özelliğidir. Bireyin çevresinde bulunan kişilerin tutumları, bireyi değerlendiriş biçimleri, öz saygının olumlu ya da olumsuz yönde gelişmesini etkilemektedir. Olumsuz değerlendirmeler bireyin düşük özsaygıya sahip olmasına neden olur ki, bu da bireyin kendini değersiz, yetersiz görmesine yol açar. Olumlu değerlendirmeler ise bireyin psikolojik yönden sağlıklı olmasına yol açan yüksek özsaygıya sahip olmayı sağlar. Öz saygısı yüksek bireyler zorluklara göğüs gerebilen, risk almaktan çekinmeyen, olumlu ve olumsuz yönlerinin farkında olarak kendini bir bütün olarak değerlendiren, kendini seven, kendine güvenen, kendisinin saygıya, sevilmeye layık olduğuna inanan bireylerdir. Çocuğa öz saygı kazandırma, çocuğun öğrenme, sevme ve yaratma yeteneğini güçlendirmektedir. Öz saygı, mutlulukla ve hayattaki başarıyla ilgilidir. Öz saygı, çocuğun kendi kendisiyle gurur duymasıdır. Yüksek öz saygıya sahip olmak, çocuğun hem sevgi dolu hem de yetenekli olmasını sağlamaktadır. Çocuk, değerli olduğuna inanmalı, bir şeyler önermeli ve kendi kendisiyle ve çevresiyle barışık olmalıdır. Çocuğun sevgiyi ve yeteneğini hissetme derecesi, gelecekteki yaşamında onu her alanda etkileyecektir. Aynı zamanda da, çocuğun yaratıcılık yeteneğini, diğerleriyle ilişkisini ve başarılı olmasını belirlemede önemli bir faktör olmaktadır. Özsaygının önemine hemen tüm kişilik kuramları değinmiş ve özsaygının edinilmesinde başta anne baba olmak üzere çevrenin önemine dikkati çekmişlerdir (Baymur 1984). 

Özsaygının kazandırılmasında spor önemli konulardan biridir. Spor insan etkinlikleri ile kıyaslandığında, güncel yaşam gereksinimleri ile zorlanan bir etkinlik olmayıp, tersine, amacı serbest, dışarı taşan bir etkinliktir. Bir spor türünün yapılmasına, göreli olarak serbestçe ve özgürce karar verilir ve bu durum güncel ve zorunlu eylemlerden, bilinçlilik ve coşkusal yaşam bakımından ayrıcalık gösterir. Yaşam sorunlarına ve çalışma sürecindeki ağır baskılara karşı sporla bir sınır konulabilmektedir. Çocuklarla gerçekleştirilen spor, pedagojik sorumlulukla yapılan beden eğitimi spor çalışmaları, çocuk antrenmanları ve yarışmaları onların bedensel, sosyal, zihinsel ve ruhsal gelişimleri üzerinde olumlu etkiler yaratır yeni ufuklar açar (MURATLI, 1997, 86-87). Vincent (1976), Solokun (1990) sporcuların sporcu olmayanlardan daha yüksek özsaygıya sahip olduklarını belirlemişlerdir. Smith 1979’da küçük lig beyzbol sezonunun oyuncuların özsaygılarını olumlu olarak değiştirdiğinden söz etmektedir. Hawkins ve Gruber (1982’de) liseli beysbol oyuncularında benzer sonuçları bulmuşlardır. Scherrill ve arkadaşları (1990) özürlü genç sporcuların sporcu olmayan özürlülerden daha yüksek öz saygıya sahip olduklarından söz etmektedir. Sporun öz saygıyı geliştirdiğini gösteren bu bulgular sporun öz saygı üzerinde olumlu etkisini ortaya koymaktadır. Cherry (1991) araştırmasında, fiziksel olarak yetersiz ve fiziksel olarak yeterli olan gençleri karşılaştırmış ve özsaygıyı etkileyen değişkenleri ortaya çıkarmaya çalışmıştır. Çalışmada Rosenberg Özsaygı Ölçeği ve benlik algı ölçeği kullanılmıştır. T-testi sonucunda özsaygıyı etkileyen 4 faktör ortaya çıkmıştır. Arkadaşlardan gelen sosyal destek, çocuğun babası tarafından takdir edilmesi, takım sporlarında yer alma, hareketlerde bağımsız olma. Bu yüzden fiziksel olarak yetersiz olan gençler için terapatik ve rekreatif etkinlikler düzenlenirken, uzmanların öz saygıyı, aile ve arkadaş sosyal desteğini, işlevsel bağımsızlığı göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.

Fiziksel olarak daha iyi duruma gelmenin psikolojik gelişimi etkilediğine örnek olarak bir çok araştırma gösterilebilir. Olrich (1992) vücut geliştirme sporunun bireylerin ruhsal ve fiziksel gelişimine etkisini araştırmış, kas kütlesindeki ve kuvvetteki artış sonucunda öz saygı ve erkeklik duygularında artış olduğunu ortaya çıkarmıştır. Spor yapma isteğinin arttırılması, çocukların daha çok beceri kazanması, psikomotor özelliklerin geliştirilmesi ve çok yönlü hareket eğitiminin sağlanabilmesi için sürekli ve planlı bir eğitim gerekli görülmektedir. Ancak ülkemizdeki eğitim sistemi ve çevre koşulları, çocuklarımıza sürekli ve planlı bir hareket eğitimi verilebilmesini olanaksız kılmaktadır. Bu amaçla birçok özel ve resmi kuruluş, olanakları çerçevesinde branşa yönelik özellikle futbol ve yüzme branşlarında yaz okulları açmaktadır. Bu okullar sayesinde çocuklar hem eğlenmenin hem de spor yapmanın keyfini çıkartabilirler (Haslofça ve ark.2003). Kısa süreli de olsa bu tür düzenli programların çocukların spor yapma alışkanlığını kazanmasına, psikomotor gelişimine yardımcı olacağı düşünülmekte, sporun yardımlaşma, disiplin, takım ruhu kazanma gibi faydalar kazandıracağı kabul görmüş bir öneri olarak karşımıza çıkmaktadır.Bir sporu öğrenmek; düşünme, hissetme ve yapma olarak özetleyebileceğimiz aşamalardan oluşur. Bunları yapan çocuk, kendini psikolojik olarak iyi hisseden, güvenli, fiziksel görünüşünden mutlu, disiplinli bireyler olmaya adım atar. Bu araştırmada amaç yaz spor okullarında yapılan sportif aktivitelerin benlik saygısı üzerindeki etkisini bilimsel olarak ortaya koymaktır. Araştırmada yeteri kadar kız öğrenci olmadığı için sadece erkek öğrenciler çalışmaya katılmıştır.

Yöntem

ARAŞTIRMA GURUBU: Araştırmanın evrenini Bursa’da açılan yaz spor okulları oluştururken araştırmanın örnekle mini haftada 3 gün 6 saat olan ve bir ay süren Bursa spor ve Mako spor futbol yaz okulunda yaşları 10-12 arasında değişen 131 erkek, Uludağ üniversitesi spor kulübü bünyesinde yaşları 8-12 arasında değişen hafta sonları hariç 15 tam gün olmak üzere açılan değişik spor branşlarını içeren (tenis-basketbol-futbol) yaz okuluna katılan 46 erkek öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı çalışmalarının başlangıç günü ve çalışmaların son günü olmak üzere ön test ve son test şeklinde uygulanmıştır.

Öğrencilerin ölçme araçlarına verecekleri yanıtların sosyal istenirlik etkisini azaltmak için cevap formlarına isimlerini yazmalarının gerekmediği bildirilmiştir.

VERİ TOPLAMA ARACI: Araştırmada gruplarının benlik saygılarını ölçmek amacıyla Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri kullanılmıştır. Bu ölçek toplam 58 maddeden oluşup, yaklaşık 10-15 dakikada tamamlanabilmektedir (Coopersmith, 1991). Ölçekten benlik saygısına ilişkin toplam bir puan alınabilmekle birlikte beş ayrı alt ölçeğe ilişkin de puanlar elde edilebilmektedir. Bunlar : a) genel benlik-saygısı, b) sosyal benlik-saygısı, c) okul-akademik benlik-saygısı, d) aile ve eve ilişkin benlik-saygısı ve e) yalan maddeler. Envanterin alt ölçeklerinden (yalan maddeler hariç) elde edilen puanların toplamı ölçeğe ilişkin toplam bir benlik saygısı puanı vermektedir. Ölçeğin formatı, öğrencilerin her bir maddeyi okumalarını ve bu maddelerde belirtilen ifadelerin onların genellikle hissettiklerini tanımlıyor ve onlara çoğunlukla uygun geliyorsa, cevap kağıdında ilgili sorunun karsısındaki evet sütununa bir çarpı işareti (x), bu ifadeler eğer onların genellikle hissettiklerinizi tanımlamıyor ve onlara çoğunlukla uygun gelmiyorsa bu durumda hayır sütununa bir çarpı işareti (x) koymalarını gerektirmektedir. Yüksek benlik saygısının göstergesi kabul edilen cevaplara iki puan verilmekte, yanlış cevaplara puan verilmemektedir. Örneğin, “sınıfın huzurunda konuşma yapmak bana oldukça güç gelir” maddesine “hayır” cevabı veren bir kişi iki puan alırken “evet” diyen bireye puan verilmemektedir. Ölçekte bulunan toplam 58 maddeden 8 tane olan “yalan maddeler” çıkarıldığında geriye 50 madde kalmaktadır, dolayısıyla envanterin tamamından alınabilecek maksimum benlik saygısı puanı 100 olmaktadır. Envanterde bulunan ve yalan maddeler olarak adlandırılan toplam 8 madde benlik saygısını ölçmek amacıyla değil de bireylerin savunucu tutumlarını ölçmek amacıyla envantere konulduklarından bu maddelerden alınan puanlar bireylerin benlik saygısı puanlarına eklenmemektedir.

Ölçeğe İlişkin Batı’da Yapılan Çalışmalar

Envanterin güvenirlik ve geçerliğine ilişkin Batı literatüründe pek çok sayıda çalışma vardır. Bunlar kısaca şöyle özetlenebilir:

Coopersmith (1959) aracın test-tekrar-test güvenirlik katsayısını 0.88 (5 hafta arayla) ve 0.70 (3 yıl arayla) bulmuştur. Yine Coopersmith (1967) aracın Kuder Richardson güvenirlik katsayısını kızlar için 0.91 ve erkekler için 0.80 olarak bulduğunu belirtmektedir. Kimball (1973) aracın iç-tutarlık katsayısını bulmak için Kuder-Richardson-20 formülünü kullandığı araştırmasında, dördüncü sınıf öğrencileri için 0.92, yedinci sınıf öğrencileri için ise 0.89 düzeyinde güvenirlik katsayıları bulmuştur.

Son yıllarda Johnson ve arkadaşları (1983) tarafından aracın yapı geçerliğini saptamak amacıyla yapılan bir çalışmada yazarlar, Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri, Piers-Harris’in Çocuklar için Benlik Kavramı Ölçeği (Piers, 1969; Piers ve Harris, 1964) ve Crandall, Crandall ve Katkowsky (1965) tarafından geliştirilen Çocuklar için Sosyal İstenirlik Ölçeğini 5. sınıfta okumakta olan 55 erkek ve 50 kız öğrenci üzerinde uygulamışlardır. Bu araştırmada her öğrencinin benlik kavramı aynı zamanda öğretmenlerinin bakış açılarıyla da değerlendirilmiştir. Bu amaçla Coopersmith ve Gilbert, 1982) tarafından geliştirilen Coopersmith Davranışsal Akademik Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Regression analizi sonuçları Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri’nin convergent geçerliğini (Piers-Harris Çocuklar için Benlik Kavramı Ölçeği ve Coopersmith Davranışsal Akademik Değerlendirme Ölçeği yönünden, discriminant geçerliğini (Çocuklar için Sosyal İstenirlik Ölçeği yönünden) ve ölçeğin farklı akademik başarı yönünden duyarlılığını (alfa katsayısı = 0.86) göstermiştir. Bu bulgular Coopersmith Benlik Saygısı Envanterinin güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedi.

Türkiye’de Yapılan Çalışmalar

Ölçeği ilk kez Türkçe’ye çevirerek ülkemizde uygulayan kişi Özoğul’dur (1988). Söz konusu araştırmacı ilkokul 4. ve 5. sınıfta okuyan 120 öğrenci üzerinde yaptığı incelemede aracın güvenirlik katsayısını 0.77 olarak bulmuştur. Yazar, maddelerden bir tanesinin (It is difficult to be me) çevirisinin Türk öğrenciler tarafından iyi anlaşılmadığı gerekçesiyle ölçekten çıkarıldığını ve geriye 57 maddenin kaldığını belirtmektedir. Söz konusu yazar ayrıca araca ilişkin yaptığı açıklamada, ilginç bir biçimde, ölçekten alınabilecek maksimum benlik saygısı puanının 57 olduğunu belirtmektedir. Halbuki Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeğinde yer alan madde sayısı 58 olmasına rağmen Coopersmith’in de belirttiği gibi bu maddelerden 8 tanesi yalan maddelerdir ve benlik saygısını değil de bireylerin savunucu tutumlarını saptamak amacıyla ölçeğe dahil edilmiştir. Bu nedenle uygulayıcıların bu yalan maddelerden alınan puanları deneklerin benlik saygısı puanlarına eklememeleri gerekmektedir. Görüldüğü gibi gerçekte bu ölçme aracından alınabilecek maksimum puan 50 ya da Coopersmith’in önerdiği gibi 50 x 2 = 100 olmaktadır. Özoğul’ dan (1988) bir yıl sonra Güçray (1989) aracı ilkokul 3. 4. ve 5. sınıf öğrencileri (23 erkek ve 28 kız) üzerinde iki hafta arayla uygulamış ve 0.70 güvenirlik katsayısı bulmuştur. Aynı yazar daha sonra 9-11 yaşlarındaki 583 ilkokul çocuğu üzerinde uyguladığı aracın güvenirlik (KR-21) katsayısını 0.83 olarak saptamıştır. Pişkin 1996 yılında “Türk ve İngiliz lise öğrencilerinin Benlik Saygısı Yönünden Karşılaştırması araştırmasında Coopersmith Benlik saygısı Envanteri’nin Kuder-Richardson -20 formülüne göre iç tutarlılık yönünden güvenirlik katsayıları kabul edilebilir düzeyde yüksek bulunmuştur.

VERİLERİN ÇÖZÜMÜ VE YORUMLANMASI:

Araştırmaya alınan deneklerle ilgili ölçümler yaz okullarının ilk günü ve son günü araştırmacı tarafından yapılmıştır. Ölçek sonuçları araştırmacı tarafından elle puanlanarak ön test ve son test sonuçlarından aldıkları ham puanlar çizelgeye dökülmüş bilgisayar ortamında Guruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız t testi tekniğinden yararlanılmıştır. Grupların puan ortalamaları arasındaki farklar 0.05 güven düzeyinde test edilmiştir.

Sonuç

Bu araştırmanın amacı, dönemlik yaz spor okullarına katılan çocukların yaptıkları aktivitelerin özsaygılarının gelişimine olan katkılarını ortaya koymaktır.

Yaz spor okullarına katılan öğrencilerin benlik saygısı (Ön test ve son test toplam, genel, sosyal, akademik, ev-aile ve yalan maddelere ilişkin) puanlarının karşılaştırıldığı bu araştırmada yaz okullarına katılan öğrencilerin genel benlik saygısı, sosyal benlik saygısı, akademik benlik saygısı, ön test ve son test toplam puanları arasında istatistiksel olarak bir fark bulunmuştur. Spor yapmanın bir guruba ait olmanın benlik saygısı üzerinde olumlu etkisini yansıtan bu sonuç özellikle çocukların sadece yazın değil tüm yıl boyunca pedagojik formasyona sahip antrenörlerle birlikte yıl boyunca çalışma yapmalarının yararlı olacağı ortaya koymaktadır. Branşa özgü yaz spor okulu ile tam gün süren yaz okulunu karşılaştırdığımızda tam gün süren yaz okullarının genel benlik saygısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Araştırma ile ilgili benlik saygısına ilişkin yerli ve yabancı literatürü incelediğinde, yaz spor okullarına katılan öğrencilerin benlik saygısını karşılaştıran bir araştırmaya rastlamamıştır. Bu nedenle bu araştırma bulgularını diğer araştırma bulgularıyla ilişkilendirebilme şansı bulunamamıştır.

Benlik saygısı ölçeklerinden aldıkları puanları tam gün yaz okulu ve branşa özgü okulları kendi aralarında ön test ve son test toplam puanlarına göre incelediğimizde tam gün yaz okuluna katılan öğrencilerin genel benlik saygısı, ön test ve son test toplamları ile yalan söylemeleri arasında istatistik olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Yaz okullarına katılan öğrencilerden tam gün yaz okuluna katılanların son testte yalan maddelerinde bir artış bulunmuştur. Buna neden olarak Coopersmith’in de (1991) ifade ettiği gibi, yalan maddelerden alınan puanların savunucu tutumun bir göstergesi olduğu göz önüne alındığında, tam gün yaz okuluna katılan öğrencilerin branşa özgü yaz spor okuluna giden öğrencilere kıyasla daha çok savunucu bir tutum içinde oldukları söylenebilir.

Branşa özgü yaz spor okuluna katılan öğrencilerin sosyal benlik saygısı, akademik benlik saygısında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır.

Aile yapısının yanında okul ortamı da çocuğun benlik saygısının oluşumunda önemli bir yere sahiptir (Lee, R.G. 1986, Doğusal-Tezel, N. 1987). Çocuğun benlik saygısının oluşumunda çocukluğun ilk yıllarının önemi genelde kabul görse de, okul hayatı süresince esnek bir yapıda olduğu da bilinmektedir. Benlik saygısı sosyal etkileşimlerin bir ürünü olduğuna ve çocuğun çevresindeki önemli kişilerin ona verdiği olumlu ya da olumsuz geri bildirimlerin onun benlik saygısının şekillenmesinde önemli bir yer işgal ettiğine göre okul, genç bir insanın benlik saygısının oluşumunda aileden sonraki ikinci önemli kurumdur. Spor ortamı da okul gibi öğrencinin benlik kavramı ya da benlik saygısını geliştirebileceği bir ortam olabilirken bunun tam tersi bir atmosfer de yaratabilmektedir. Çünkü okul ve spor ortamı öğrencilerin aynı zamanda başarısızlıklarının ve sınırlılıklarını ortaya koymaktadır.

Araştırmaya katılan Bursa spor bünyesindeki futbol yaz okulu öğrencilerinin ailelerinin sosyoekonomik özellikleri baba meslekleri açısından yüzde değer olarak incelendiğinde % 29’unun işçi olduğu saptanmıştır. Benlik saygısını etkileyen koşullardan biri de, ailenin sos yo-ekonomik durumudur. Bazı araştırmacılara göre sosyal sınıf farkı çocukların benlik saygı düzeylerinde anlamlı bir fark oluşturmaktadır. (Rosenberg, 1975). Aynı şekilde Yörükoğlu’nun bir araştırmasında (1985) üst sınıflardan gelen gençlerin % 51’inde yüksek özsaygı, alt toplumsal sınıflardan gelen gençlerin ise % 38’inde yüksek özsaygı bulunmuştur. Öz saygıda çocuğun sevildiğini ve değer verildiğini hissetmesi önemli bir konudur (Wılson, J., & Fasko, D. 1992). Uludağ üniversitesi bünyesindeki yaz spor okuluna katılan çocukların ailelerinin % 40’ı üniversite bünyesinde görev yapan personel çocukları, % 25’i devlet memur, % 20’si serbest meslek sahibi, % 15’i özel sektörde çalışan genellikle annesi ve babası çalışan ailelerin çocuklarıdır. Tam gün yaz okuluna katılan öğrencilerin genel benlik saygılarının yüksek çıkması literatür tarafından da desteklenmektedir. Fiziksel olarak uygunluk, diğer bireylerden fiziki olarak daha iyi durumda olma, algılanan fiziksel yeterliği arttıracağından, spor yapma öz saygı düzeyini olumlu olarak etkilemektedir. Yapılan araştırmalar, öz saygı düzeyi yüksek olan bireylerde kendine güven, iyimserlik, başarma isteği, zorluklardan yılmama gibi olumlu ruhsal niteliklerin yanı sıra, kendilerine saygıyla ve kabul edilmeye değer, önemli ve yararlı kişiler olarak algılama eğiliminde olduklarını göstermektedir. Ayrıca araştırmalar, böyle kimselerin rahat, esnek, yeni düşüncelere açık, kişilerarası ve gurup içi ilişkilerde başarılı, aktif, girişken, araştırmacı ve yaratıcı özelliklerinden dolayı toplum içinde daha aktif roller üstlendiklerini ortaya koymaktadır (Güngör 1989).

Sonuç olarak özsaygıyı diğer bir deyişle benlik saygısını geliştiren önemli faktörlerden biride sportif aktivitelere katılım olarak saptanmıştır. Araştırma bulgularımızda destekleyen çalışmaların ışığında çocuğun sor yapma alışkanlığını kazanması, psikomotor gelişimine katkıda bulunması, benlik saygısını kazanması amacı ile sportif etkinliklere uzun soluklu olarak katılımları sağlanmalıdır.